Soru: Gümrük Müşaviri kimdir ve ne iş yapar?

Cevap: Gümrük İdarelerinde iş ve işlem yaptırmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler beyanlarını kendileri verebilecekleri gibi, bu konuda uzmanlaşmış özel sektör çalışanları gümrük müşavirleri aracılığıyla da verebilirler. Gümrük müşavirleri aynı zamanda gümrük ve dış ticaret konularında danışmanlık hizmeti de vermektedirler.

Soru: Gümrük Müşavirleriyle çalışmak zorunlu mudur?

Cevap: Hayır. Herkes gümrük ile ilgili iş ve işlemlerini kendisi takip edebileceği gibi noterden verilen bir vekaletname ile bir gümrük müşavirini yetkilendirebilir.

Soru: Gümrük Müşavirleri memur mudur?

Cevap: Hayır. Gümrük Müşavirleri özel sektör çalışanlarıdır. Hizmetleri ücrete tabidir, aldıkları ücret için serbest meslek makbuzu veya fatura keserler.

Soru: Bir kişinin Gümrük Müşaviri olduğunu nasıl anlarız?

Cevap: Gümrük Müşavirlerine Bakanlığımızca “Gümrük Müşavirliği İzin Belgesi” verilmektedir. “Gümrük Müşaviriyim” diyenlerden izin belgesini göstermesini isteyiniz.

Soru: Gümrük Müşaviri ile çalışmanın faydası nedir?

Cevap: Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı kıymet, menşe, gümrük tarifesi gibi teknik birçok konuyu ve dijital uygulamayı içerdiğinden hatalı bir işlem yapılmaması için bu konularda uzmanlaşmış gümrük müşavirleri sizlere yardımcı olabilir.

Soru: Gümrük Müşaviri ile çalışırken ona ne sormalıyım?

Cevap: Gümrük idaresine bir beyan yapılacaksa bu konuda muhtemel risklerin ve sonuçlarının neler olabileceği, bu beyan için gerekli olan bilgi ve belgelerin neler olduğu, ne kadar vergi ve vergi benzeri ödeme yapılması gerektiği ve benzeri aklınıza gelen tüm konularda kendisinden detaylı bilgi vermesini isteyiniz.

Soru: Gümrük Müşavirlerinin ücretlerinde bir standart var mıdır?

Cevap: Evet. Gümrük Müşavirleri her yıl resmi gazetede yayımlanan Asgari Ücret Tebliği ile belirlenen ücretlerin altında çalışamazlar. İlgili Tebliğe Bakanlığımız web sayfasından ulaşılabilir. Sizden talep edilen ücretin neyi kapsadığını öğreniniz.

Cevap: Serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithal vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.

Soru: Geçici ihraç edilen eşyanın, Gümrük Kanunun 168 inci maddesininde belirtilen üç yıllık süreyi veya üç yıllık sürenin üzerinde gümrük idaresince uzatılan süre varsa bu süreyi aşarak yurda geri getirilmesi halinde hangi işlemler yapılır?

Cevap: Eşyanın Gümrük Kanunun 168 inci maddesininde belirtilen üç yıllık süreyi veya üç yıllık sürenin üzerinde gümrük idaresince uzatılan süre varsa bu süreyi aşarak geri getirilmesi halinde, Kanunun 241 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ı) bendi uyarınca usulsüzlük cezası tatbiki ile gümrük vergileri tahsil edilerek serbest dolaşıma giriş rejimi hükümleri uygulanır.

Soru: Hariçte İşleme Rejiminde ithalat vergileri nasıl hesaplanır?

Cevap: Hariçte İşleme Rejimine tabi tutulan eşyanın ithalat vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edilse idi uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır. Bu kapsamda indirilecek tutarın hesaplanmasında geçici ihracat eşyasının, hariçte işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki miktar ve niteliği ile işlem görmüş ürünlerin yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde uygulanabilir diğer vergilendirme unsurları dikkate alınır. Ancak iki veya çok taraflı ticaret anlaşmaları çerçevesinde bazı işlem görmüş ürünler için konulmuş veya konulacak olan ithalat vergi muafiyetleri (tercihli menşe hükümleri) saklıdır.

Soru: Tamir amaçlı hariçte işlemede, tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde ithalat vergileri nasıl belirlenir?

Cevap: Hariçte İşleme Rejiminde eşyanın tamir amacıyla geçici ihraç edildiği ve tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde ithalat vergileri, eşyanın gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte, bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Bu durumda navlun, sigorta ve yurt dışında tamir sırasında ödenen diğer masraflar da dikkate alınır. Ancak, izin hak sahibinin tamir masrafları dışında başka bir ödeme yapmamış olması ve bu ödemenin izin hak sahibi ile faaliyeti yapan kişi arasındaki ilişkiden etkilenmemesi gerekir.

Soru: Hariçte işleme rejimi uygulanmayacak haller nelerdir?

Cevap: Hariçte işleme rejimi;

a) İhracı, ödenmiş ithalat vergilerinin geri verilmesine veya teminata bağlanmış ithalat vergilerinin kaldırılmasına yol açan,
b) İhracından önce, nihai kullanımları nedeniyle tam muafiyet suretiyle serbest dolaşıma giren ve bu muafiyetin tanınması için gerekli koşulları taşımaya devam eden,
c) İhracı, ihracat vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında bir mali avantaj sağlanan,
serbest dolaşımdaki eşyaya uygulanmaz.

Soru: Tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşyanın serbest dolaşıma ithalat vergilerinden tam muaf olarak girebilmesinin şartı nedir?

Cevap: Tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya, tamiratın garanti nedeniyle sözleşmeye bağlı olarak veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle, bedelsiz yapıldığının kanıtlanması halinde, serbest dolaşıma ithalat vergilerinden tam muaf olarak girer.

Soru: Ticari kiralama izni alabilmek için yapılması gereken işlemler nelerdir?

Cevap: Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat talepleri, kiracı firma veya kuruluşla yapılan sözleşmenin aslı veya noter tasdikli örneği ile sözleşmenin yeminli tercümanca yapılmış olan Türkçe tercümesi; kiraya verilen eşyanın motorlu kara nakil vasıtası olması durumunda ise ayrıca bahse konu aracın motorlu araç tescil belgesinin bir örneği ile birlikte, çıkış işlemlerinin yapılacağı gümrük müdürlüğüne yapılır. Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname izin hükmündedir.

Soru: Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre ne kadardır?

Cevap: Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce ticari kiralama sözleşmesinde belirlenen süre kadar uzatılabilir.

Soru: Üçgen trafik nedir ve hangi belge kullanılır?

Cevap: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesinin bir parçasından geçici olarak ihraç edilerek üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin, Gümrük Birliği Gümrük bölgesinin diğer parçasında kısmi veya tam muafiyetle serbest dolaşıma girmesi usulüdür. Üçgen trafik çerçevesinde INF-2 bilgi formu kullanılır.

Soru: Standart değişim sistemi nedir?

Cevap: Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir edilmek istenen eşyanın yerine, tamir işlemi tamamlanarak gümrük bölgesine geri getirilinceye kadar geçen süre içerisinde kullanılmak üzere, serbest dolaşımda olmayan eşyanın (ikame ürün) geçici olarak ithal edilerek kullanılmasına olanak veren sistemdir. Standart değişim sistemine ilişkin hariçte işleme izni gümrük müdürlükleri tarafından verilir. Bu durumda geçici ihracat eşyası ile ikame eşyanın gümrük işlemleri aynı gümrük müdürlüğü tarafından yapılır.

Soru: Uzlaşmanın kapsamı ve uzlaşmada yetklili birim nedir?

Cevap: Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği ve anılan yönetmelikte değişiklik yapan yönetmeliklerde belirtildiği üzere;
Beyan ile gümrük idaresince yapılan tespit sonucunda belirlenen veya gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları ile Kanunda ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen cezaların tümü uzlaşma kapsamındadır.
Bu Yönetmelik kapsamına giren başvurularda; konusu 500.000. – TL’ye kadar olanlar (bu tutar dâhil) için Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, 500.000. – TL’yi aşanlar için ise Merkezi Uzlaşma Komisyonları yetkilidir.
Uzlaşmaya konu olabilecek vergi alacakları ve para cezaları yönetmelik ekinde yer almaktadır.

Soru: KDV oranının yanlış beyan edilmesi durumunda uygulanacak ceza nedir?

Cevap: 2013/39 sayılı Genelge ile konuya düzenleme getirilmiştir. KDV oranının yanlış beyan edilmesi nedeniyle eksik KDV uygulanması durumlarında 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı Kanunla değişik 234 üncü maddesinin 1/a bendinin uygulanması gerekmektedir.

Soru: Menşe nedir? Neden önemlidir?

Cevap: Menşe bir eşyanın ekonomik milliyetidir.Örneğin; Türkiye’de hasat edilen bitkisel ürünler, Türkiye’de doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar vs. Menşe kavramı önemlidir çünkü eşyanın ithalatı sırasında gümrük vergilerinin hesaplanması, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması(gözetim ve korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları, anti-damping vergisi vs.) menşe ülkeye göre belirlenmektedir.Ayrıca, dış ticarete ilişkin istatistik tutulması bakımından da menşe önem arzetmektedir.

Soru: Menşe Şahadetnamesi ve EUR.1 Belgesi ne işe yarar?

Cevap: Menşe Şahadetnamesi, eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü kanıtlamaya yarayan bir belgedir. EUR.1 Dolaşım Sertifikası, sertifikası muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, ihracatçı tarafından doldurultuktan sonra Ticaret/Sanayi Odaları tarafından gerekli kontroller yapılarak tespit edilen ve gümrük idaresince vize edilmesini müteakip geçerli olan menşe ispat belgesi olup aramızda tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle yapılan ticarette indirimli tarifeden yararlanmayı sağlar.

Soru: A.TR Belgesi ile EUR.1 Belgesi arasında ne fark vardır?

Cevap: A.TR Dolaşım Belgesi; 2006/10895 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre, Türkiye veya Topluluk’ta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, gümrük idaresince ya da bu idare tarafından yetki verilmiş kuruluşlarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgedir. A.TR Dolaşım Belgesi, eşyanın serbest dolaşım durumunda olduğunu gösteren bir belge olup eşyanın menşeini göstermez. EUR.1 Dolaşım Belgesi ise eşyanın menşeini kanıtlamaya yarayan bir belgedir.

Soru: Menşe Şahadetnamesi düzenlenmesi mecburi midir?

Cevap: İhracatta menşe şahadetnamesi düzenlenmesi mecburi değildir, ithalatçı ülkenin o eşya için menşe şahadetnamesi araması halinde düzenlenir. İthalatta ise, Gümrük Yönetmeliği’nin 205 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla, menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesinin ibraz edilmesi gerekir.

Soru: Avrupa Birliği’nden ATR Dolaşım Belgesi eşliğinde yapılan ithalatta mali yükümlülüklere tabi eşya için Menşe Şahadetnamesi ibraz edilip edilmeyeceğini nasıl öğrenebilirim?’

Cevap: AB ülkelerinden ATR Dolaşım Belgesi eşliğinde serbest dolaşıma girecek olan mali yükümlülüklere tabi (ilave gümrük vergisine, ek mali yükümlülüğe ve ticaret politikası önlemine) eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesinin gümrük idaresine ibraz edilip edilmeyeceği hususu Bakanlığımız BİLGE sisteminin Tarife Modülü kullanılarak görülebilecektir. Söz konusu modüle beyanname tescilinden önce yükümlü tarafından yapılması planlanan ithalat işlemine ilişkin bilgilerin girilerek, beyanname ekinde menşe şahadetnamesinin talep edilip edilmeyeceği belirlenebilecektir.

Soru: Tedarikçi beyanı ne demektir?

Cevap: Tedarikçi beyanı, Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunan ve Pan-Avrupa Menşe Kümülasyon Sistemi, Pan-Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sistemi veya Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemine taraf ülkelerden biri menşeli eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan belgedir. Tedarikçi beyanına ilişkin hükümler 28.09.2006 tarihli 26303 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10895 sayılı Türkiye ile AT Arasında Oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Karar ile düzenlenmiştir.

Soru: Menşe Şahadetnamesi tedarikçi beyanı yerine geçer mi?

Cevap: Hayır. Çünkü menşe şahadetnamesi eşyanın tercihli olmayan menşeini kanıtlamaya yarayan bir belgedir. Tedarikçi beyanı ise eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan bir belgedir.

Soru : Fatura beyanı nedir?

Cevap: Fatura beyanı da EUR.1 Dolaşım Sertifikası gibi eşyanın tercihli menşeini gösteren bir belge olup fatura muhteviyatı eşyanın anlaşma kurallarına göre menşeli olduğunun ihracatçı tarafından fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerinde yazılı olarak beyanıdır. Kıymeti 6000 EURO’nun altında olan eşya için tüm ihracatçılar tarafından, 6000 EURO’nun üzerinde olan eşya için ise sadece onaylanmış ihracatçılar tarafından düzenlenebilir.

Soru : Form A Belgesi ile Menşe Şahadetnamesi arasında fark var mıdır?

Cevap: Evet. Form A Belgesi, Genelleştirimiş Tercihler Sistemi (GTS) çerçevesinde tercihli rejimden faydalanması talep edilen eşyanın GTS ülkesi menşeli olduğunun ispatı için kullanılan bir belgedir. Yani, eşyanın tercihli menşe statüsünü gösterir. Menşe şahadetnamesi ise, eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü gösteren bir belge olduğundan dolayı herhangi bir şekilde indirimli tarifeden faydalanmayı sağlamamaktadır.

Soru: GTS kapsamında uluslararası prosedürün tamamlanması ne demektir?

Cevap: GTS kapsamında tercihli ticaretten faydalanmak amacıyla düzenlenen Form A belgelerinin kabul edilebilmesi için GTS’den faydalanan ülkelerin Türkiye’ye, kendi ülkelerinde Form A Menşe Belgelerini düzenleme yetkisine sahip resmi idarelerin isim ve adreslerini, bu idarelerce kullanılan mühürlerin örnek baskılarını ve Form A Menşe Belgelerinin kontrolünden sorumlu ilgili resmi idarelerin isim ve adreslerini bildirmiş olmaları ve söz konusu ürünlerin menşeine ilişkin bilginin doğruluğunun veya belgenin geçerliliğinin kontrolü için Türkiye gümrük idarelerine gerekli yardımı sağlamayı taahhüt etmeleri gerekmektedir. Tüm bu prosedürler tamamlanmadan belgenin kabulü ve tercihli rejim uygulanması mümkün değildir.

Soru: Sonradan Kontrol nedir?

Cevap: Eşyaların menşe statülerini kanıtlayan EUR.1, fatura beyanı, Form A ve Menşe Şahadetnameleri gibi belgelerin doğruluğundan şüphe eden ithalatçı ülke gümrük idareleri ilgili anlaşma hükümlerine göre bu belgelerin doğruluğunu ve kurallara uygunluğunu teyit ettirmek amacıyla ihracatçı ülke gümrük idaresine gönderebilmektedirler. Bu işleme sonradan kontrol denmektedir.

Soru: AKÇT kapsamı eşya için hangi menşe belgesi düzenlenir?

Cevap: AKÇT ürünleri Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği kapsamı dışındadır ve bunların ticareti menşe esasına dayanmaktadır. Bu nedenle, AKÇT ürünlerinin menşe statüsünü kanıtlamak amacıyla EUR.1 Dolaşım Belgesi ya da fatura beyanı kullanılmaktadır.

Soru: PAMK (Pan-Avrupa Menşe Kümülasyon) Sistemi/PAAMK (Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyon) Sistemi/BBMK (Batı Balkan Menşe Kümülasyon) Sistemi nedir? Hangi ülkeler dahildir?

Cevap: PAMK Sistemi, Türkiye, AB ve EFTA ülkelerinin (İsviçre, Lihtenştayn, İzlanda ve Norveç) dahil olduğu çapraz menşe kümülasyonu esasına dayalı bir serbest ticaret alanı olarak tanımlanabilir. PAAMK Sistemi, Türkiye, Avrupa Birliği, EFTA, Cezayir, Fas, Filistin, İsrail, Lübnan, Mısır, Tunus, Ürdün ve Faroe Adaları’nın dahil olduğu çapraz menşe kümülasyonu esasına dayalı serbest ticaret alanı sistemi olarak tanımlanabilir. BBMK Sistemi ise, Türkiye, AB ve Batı Balkan Ülkeleri (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Makedonya, Karadağ ve Sırbistan) ‘nin dahil olduğu çapraz menşe kümülasyonu esasına dayalı serbest ticaret alanı sistemidir. Bu kapsamda, Türkiye, AB (sadece Gümrük Birliği kapsamındaki ürünler için), Arnavutluk, Bosna-Hersek, Makedonya, Karadağ ve Sırbistan arasında çapraz menşe kümülasyonu uygulanabilmektedir.

Soru: Gümrük Kanunu ve Yönetmeliğindeki menşe mevzuatı ile ilgili olarak bilgi almak istiyorum.

Cevap: Menşe kurallarına mevzuatta yer alan maddeler şunlardır:

• Gümrük Kanunu md.17-18-19-20-21-22
• Gümrük Yönetmeliği md. 29-33-34-35-36-37-38-39-40-41-42

Soru: Menşe ülke kodlarına nereden ulaşılmaktadır?

Cevap:Linkbaşlığından “Ülke Kodları” alt başlığına tıklayarak ulaşılabilmektedir.

Soru: Kimler özet beyan verebilir?

Cevap: Özet beyan, eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi (bu sayılan kişiler taşıyıcı tanımına girmektedir) tarafından verilebilir. Bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla özet beyan bu kişiler adına hareket eden kişi, eşyayı yetkili gümrük idaresine sunabilen veya eşyanın sunulmasını sağlayan kişi ya da bu sayılan kişilerin temsilcisi tarafından verilebilir.

Bu çerçevede, taşıma şekline göre farklılık arz etmeksizin, eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren taşıma aracının kullanıcısı/işleticisi tarafından özet beyan verilebileceği gibi, taşıyıcı dışında taşıyıcının temsilcisi tarafından da verebilir.

Bunun yanında, özet beyan, taşıyıcı (eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi) dışında üçüncü kişilerce de verilebilir. Bu durumda, özet beyan taşıyıcı adına değil, onun yerine veriliyor demektir.

Soru: Kombine taşımacılıkta giriş özet beyanı kim verir?

Cevap: Eşyanın yüklendiği aracın, aktif taşıma aracı olarak bağımsız şekilde hareket edecek nitelikte olduğu ve bu aracın başka bir araçla Türkiye Gümrük Bölgesine taşındığı kombine taşımacılıkta, özet beyanı verme yükümlülüğü taşınan taşıma aracının işleticisine aittir.

Bu durumda, eşya ile yüklü bir kara taşıtının gemi ile Türkiye Gümrük Bölgesine taşındığı kombine taşımacılıkta (Ro-Ro taşımacılığı) özet beyanı, eşyanın yüklü olduğu kara taşıtının işleticisinin vermesi gerekmektedir.

Soru: Taşıma aracının paylaşılması (Gemi Taşımacılığının Paylaşılması Anlaşmaları ) durumunda özet beyanı kim verir?

Cevap: Deniz veya hava taşımacılığında, taşıma aracının paylaşımı veya taşıma işleminin sözleşme (slot agreement gibi) kapsamında yapılması durumunda, özet beyan verme yükümlülüğü, taşıma işlemini taahhüt ederek eşyanın araçta taşınması için taşıma belgesi düzenleyene aittir.

Diğer bir deyişle, söz konusu anlaşmayı yapan deniz taşımacılarının her biri tarafından gemide taşıdıkları eşya için deniz konşimentosu düzenlenebilir ve her biri birer deniz taşıyıcısı haline gelir. Bu durumda, özet beyan verme yükümlülüğü, gemi taşımacılığını paylaşan ve taşıdıkları eşya için konşimento düzenleyebilen her bir taşıyıcıda bulunmaktadır.

Soru: Özet beyan hangi gümrük idaresine ve nasıl verilir?

Cevap: Özet beyanın, giriş gümrük idaresine, veri işleme tekniği yoluyla verilmesi gerekmektedir. Giriş gümrük idaresi, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği ve risk analizine dayalı giriş kontrolüne tabi tutularak sevk işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresidir.

Ancak, deniz veya hava taşıtlarının Türkiye Gümrük Bölgesinde birden fazla liman veya havalimanına uğraması halinde, özet beyan, eşyanın boşaltılacağı liman veya hava limanındaki gümrük idaresine verilir.

Soru: Özet beyan verme süreleri nelerdir?

Cevap: Özet beyan verme süreleri, taşıma şekline göre belirlenmiş olup aşağıda yer almaktadır:

1- Deniz taşımacılığında,

a) Konteyner ile taşınan eşya için, uzak limanlarda (Karadeniz ya da Akdeniz üzerindeki limanlar haricindeki limanlar) , hareket limanında eşyanın gemiye yüklenmesinden en az yirmi dört saat önce,
b) Dökme ve ambalaj halindeki eşya için, uzak limanlarda, Türkiye Gümrük Bölgesindeki ilk varış limanına gelmeden en az dört saat önce,
(c) Karadeniz ya da Akdeniz üzerindeki yabancı ülke limanları ile Türkiye Gümrük Bölgesindeki limanlar arasında taşınan eşya için ilk varış limanına gelmeden en az iki saat önce,

2- Hava taşımacılığında,

a) Kısa mesafeli (4 saatten kısa mesafeler) uçuşlarda en geç uçağın havalandığı ana kadar,
b) Uzun mesafeli (4 saatten uzun mesafeler) uçuşlarda, Türkiye Gümrük Bölgesinde ilk havalimanına inilmesinden en az dört saat önce,

3- Demiryolu taşımacılığında, giriş gümrük idaresine varılmasından en az iki saat önce,

4- Karayolu taşımacılığında, giriş gümrük idaresine varılmasından en az bir saat önce, bunun mümkün olmaması halinde aracın giriş gümrük idaresine varışından itibaren bir saat içinde.

Deniz veya hava taşıtlarının, Türkiye Gümrük Bölgesinde birden fazla liman veya havalimanına uğraması halinde, örneğin yakın limandan gelen geminin ilk önce Mersin’e sonra İzmir’e ve sonra da Derinceye uğrayacak olması halinde, Mersin’e gelmeden iki saat önce hem Mersin, hem İzmir ve hem de Derinceye boşaltılacak eşya için özet beyanların verilmesi gerekmektedir.

Kombine taşımacılıkta, gemide taşındıktan sonra limana inen ve “aktif taşıma aracı” haline gelen kara taşıtındaki eşya için de özet beyan verme süresi, gemi taşımacılığı için belirlenen süredir. Örneğin, yakın limandan gelen bir gemideki eşya yüklü TIR aracı için özet beyanın ilk varış limanına gelmeden en az iki saat önce verilmesi gerekmektedir.

Özet beyanın taşıyıcı değil, üçüncü bir kişi tarafından verilmesi halinde, taşıyıcı özet beyan verme sürelerine uyulması konusunda üçüncü kişiden taahhüt almalıdır, çünkü taşıyıcı özet beyanların zamanında verilmesini sağlamak durumundadır.

Soru: Özet beyanın aranmadığı durumlar hangileridir?

Cevap: Aşağıda belirtilen eşya için özet beyan aranmaz:

a) Elektrik enerjisi,
b) Boru hattı ile gelen eşya,
c) Elektronik medya içerenler dahil, mektup, posta kartı ve basılı yayınlar,
ç) Uluslararası Posta Sözleşmesi kapsamında taşınan eşya,
d) Paletler, konteynerler ve bir taşıma sözleşmesi çerçevesinde denizyolu, havayolu, demiryolu ve karayolu vasıtasıyla taşınan eşya hariç, 175, 176 ve 177 nci maddeler uyarınca başka bir yolla gümrük beyanı yapılan eşya,
e) Yolcu eşyası,
f) Paletler, konteynerler ve bir taşıma sözleşmesi çerçevesinde denizyolu, havayolu, demiryolu ve karayolu vasıtasıyla taşınan eşya hariç, 169, 170 ve 171 inci maddeler uyarınca sözlü beyanı uygun bulunan eşya,
g) ATA Karnesi ve Gümrüklerden Geçiş Karnesi (CPD) kapsamı eşya,
ğ) TIR karnesi kapsamı eşya,
h) Bakanlığın kaçakçılıkla mücadele görevi ve Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, kuvvet komutanlıkları, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğünün münhasıran asli görevleri ile ilgili olarak ve hizmet ifasında kullanılmak üzere kendilerine ait taşıtla veya yalnızca kendi yetkililerinin kullanımına mahsus taşıtlarla Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkarılan silahlar ve askeri malzeme,
ı) 19 Haziran 1951’de Londra’da imzalanan Kuvvetlerin Statüsü Hakkında Kuzey Atlantik Anlaşmasına Taraf Devletler Arasındaki Sözleşme ile öngörülen Form 302 kapsamı eşya,
i) 18 Nisan 1961’de diplomatik ilişkiler hakkında imzalanan Viyana Sözleşmesi, 24 Nisan 1963’de imzalanan konsolosluk ilişkileri hakkında Viyana Sözleşmesi veya diğer konsolosluk sözleşmeleri veya 16 Aralık 1969’da imzalanan özel görevler hakkında New York Sözleşmesine göre muafiyet tanınan eşya,
j) Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilerce işletilen üretim veya sondaj platformları için Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkarılan aşağıdaki eşya,
1) Yapım, onarım, bakım veya değiştirme amacıyla bu tür platformların bünyesine dahil edilen eşya,
2) Bu platformları teçhiz etmek veya donatmak üzere kullanılan eşya,
3) Bu platformlarda kullanılan veya tüketilen malzeme ve,
4) Bu platformların zararsız atık maddeleri

Soru: Özet beyan yerine başka bir beyan verilebilir mi?

Cevap: Özet beyan verilmesine ilişkin olarak belirlenen sürelerde, transit rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşya için verilen bilgiler, özet beyan için gerekli bütün unsurları içermesi ve elektronik ortamda giriş gümrük idaresine sunulması veya bu bilgilerin bilgisayar ağları kullanılarak değişiminin gerçekleşmesi halinde, özet beyan olarak kullanılabilir. Bu durumda ayrıca özet beyan aranmaz.

Buna göre, kara sınır kapılarında özet beyan verilme süreleri içerisinde transit beyannamesi verilmesi halinde ayrıca özet beyan aranmayacaktır.

Soru: Gümrük idaresinin bilgisayar sisteminin çalışmaması halinde nasıl işlem yapılır?

Cevap: Gümrük idaresinin bilgisayar sisteminin çalışmaması halinde özet beyan yazılı olarak verilir. Yazılı olarak verilen özet beyan bilgilerinin bilgisayar sisteminin çalışmasını müteakiben en geç takip eden iş günü içerisinde sisteme girilmesi gerekmektedir.

Özet beyanın yazılı olarak verildiği durumlarda, Gümrük Yönetmeliğinin 10/A nolu ekinde yer alan Emniyet ve Güvenlik Belgesi formu kullanılır. Özet beyan kapsamı gönderinin birden fazla kalemden oluşması halinde, Emniyet ve Güvenlik Belgesi formuna 10/B nolu ek yer alan kalem listesi eklenir.

Özet beyanın yazılı olarak verilmesi durumunda, gerekli görülmesi halinde, yükleme listeleri ve diğer belgeler de ibraz edilir.

Soru: Varış Bildirimi Nedir?

Cevap: Denizyolu ve havayolu taşımacılığında, Türkiye Gümrük Bölgesine girilirken kullanılan taşıma aracının işleticisi veya temsilcisi tarafından eşyanın boşaltılacağı gümrük idaresine ulaşıldığında yapılan ve boşaltılacak eşya için düzenlenen özet beyanların tespiti için gereken bilgileri içeren bildirimdir. Taşıma aracının gümrük idaresine varışıyla birlikte zaman kaybedilmeden taşıyıcı tarafından elektronik yolla gümrük idaresine “varış bildirimi”nin gönderilmesi gerekmektedir.

Varış bildirimi, eşyayı ve getirildiği taşıma aracını giriş gümrük idaresine tanıtmak amacıyla verilir ve bu nedenle bir önce sunulan giriş özet beyanının tanımlanması için gerekli olan bilgileri içermek zorundadır. Bu bilgiler, eşyaya ve taşımaya ilişin genel bilgilerdir. Varış bildirimi, özet beyanın aksine sadece taşıyıcı tarafından verilir.

Deniz ve hava yolu taşımacılığında varış bildirimi sunulması zorunlu iken karayolunda ve demiryolunda bu yükümlülük eşyanın sunulmasıyla yerine getirilir.

Soru: Çıkış özet beyan hangi durumlarda ve hangi gümrük idaresine verilir?

Cevap: Çıkış özet beyan, Gümrük Yönetmeliğinde belirlenen özet beyan aranmayacak haller ve gümrük beyannamesi aranan haller dışında, çıkış gümrük idaresine (ihracat gümrük idaresi değil) verilir.

Soru: Çıkış bildirimi nedir?

Cevap: Türkiye Gümrük Bölgesini terk ederken kullanılan taşıtın işleticisi veya temsilcisinin, taşıtta taşınan tüm eşyayı kapsayacak şekilde çıkış gümrük idaresine (ihracat gümrük idaresi değil) taşıtın çıkışına ilişkin olarak yaptığı bildirimdir.

Kara sınır kapılarından transit rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesini terk edecek taşıma aracı için çıkış bildiriminde bulunulmaz. Bu durum dışında, Türkiye Gümrük Bölgesini terk eden tüm taşıma araçları için çıkış bildirimi yapılması gerekmektedir.

Çıkış bildiriminde, taşınan eşya için daha önce düzenlenmiş olan gümrük beyannamesi, beyanname yerine geçen belge veya özet beyanın tespiti için gerekli bilgiler ile taşımaya ilişkin bilgilerin yer alması gerekmektedir.

Soru: Gemide bulunan ancak varış yeri başka bir ülke olan eşya varış bildiriminde beyan edilmeli midir?

Cevap: Varış bildiriminin, Türkiye Gümrük Bölgesine boşaltılacak eşya için düzenlenen özet beyanların tespiti için gereken bilgileri içermesi gerekmekte olup Türkiye Gümrük Bölgesinde boşaltılmayan ve varış yeri başka bir ülke olan eşyanın varış bildiriminde beyan edilmesi söz konusu değildir.

Soru: Boş Konteynerler Giriş Özet Beyan ve Varış Bildiriminde beyan edilmeli midir?

Cevap: Göndericinin mülkiyetindeki (shipper owned) veya gemi hat işleticisine ait olan boş konteynerler, gemiden indirilecek ise, özet beyan ve varış bildiriminde yer alacaktır.

Gemide tutulacak, dolayısıyla gemiden indirilmeyecek boş konteynerler özet beyanda ve varış bildiriminde yer almayacaktır.

Soru: Bir gemi Türkiye’ye hem dökme eşya, hem de konteyner getiriyorsa hangi özet beyan verme süresi dikkate alınacak?

Cevap: Bu durumda, gemide konteyner ile taşınan eşya için, uzak limanlarda, hareket limanında eşyanın gemiye yüklenmesinden en az yirmi dört saat önce, yakın limanlar için ilk varış limanına gelmeden en az iki saat önce özet beyan verilmesi gerekmektedir.

Aynı gemide taşınan dökme ve ambalaj halindeki eşya için ise uzak limanlardan gelmesi halinde, Türkiye Gümrük Bölgesindeki ilk varış limanına gelmeden en az dört saat önce, yakın limanlardan gelmesi halinde ilk varış limanına gelmeden en az iki saat önce özet beyan verilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla, özet beyan verme açısından aynı gemide taşınan konteyner ve diğer yük için ayrı ayrı süreler geçerli olacaktır.

Soru: Diğer limanlara taşınmak üzere gemide kalan kargo (FROB yükler) özet beyana ve varış bildirimine dahil edilmeli midir?

Cevap: Özet beyan, eşyanın boşaltılacağı liman veya hava limanındaki gümrük idaresine verildiğinden ve varış bildirimi, boşaltılacak eşya için düzenlenen özet beyanların tespiti için gereken bilgileri içereceğinden FROB yükler özet beyana ve varış bildirimine dahil edilmeyecektir.

Elektronik Ortamda Özet Beyan Verilmesi Uygulamasına İlişkin Rehbere ‘Bilgi Bankası’ndan ulaşılması mümkündür.

Soru: Transit rejimi nedir?

Cevap: Transit Rejimi, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş ve ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınmasına uygulanır.

Transit rejimi; ulusal transit rejimi, 14.11.1975 tarihli TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi (TIR Sözleşmesi), 22.6.2012 tarihli ve 6333 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 20/5/1987 tarihli Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme, 26.6.1990 tarihli Geçici İthalat Sözleşmesi ve 19/6/1951 tarihli Kuvvetlerin Statüsü Hakkında Kuzey Atlantik Anlaşmasına Taraf Devletler Arasındaki Sözleşme kapsamındaki transit işlemlerini kapsar.
Gümrük idareleri, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde;
·Yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye,
·Yabancı bir ülkeden Türkiye’ye,
·Türkiye’den yabancı bir ülkeye,
·Bir iç gümrük idaresinden diğer bir iç gümrük idaresine,
taşınmasına izin verir.
Transit eşyası için tahakkuk edebilecek gümrük vergilerinin ödenmesini sağlamak üzere teminat verilmesi zorunludur. Ancak; havayoluyla, boru hattıyla, demiryoluyla, denizyoluyla yapılan taşımalar için, yönetmelikle belirlenen haller dışında teminat aranmaz.
Transit Rejimine ilişkin genel düzenlemeler;
·Gümrük Kanunu’nun 84 ile 92 nci maddeleri arasında,
·Gümrük Yönetmeliğinin 212 ile 244 üncü maddeleri arasında,
·4 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliğinde (Transit Rejimi)
·2012/4 ve 2018/19 sayılı Genelgelerde yer almaktadır.

Soru: Ortak Transit Rejimi, Topluluk Transiti ve Ulusal Transit rejimi nedir? T1, T2 ve TR rejimleri ne demektir?

Cevap: Ülkemizin de 01.12.2012 tarihinden itibaren akit tarafı olduğu Ortak Transit Sözleşmesinin diğer akit tarafları; 28 ülkeden oluşan Avrupa Topluluğu (Avrupa Topluluğu ülkeleri ayrı birer akit taraf değil Avrupa Topluluğu bir bütün olarak akit taraftır.), Makedonya, Sırbistan, İsviçre, İzlanda ve Norveç’dir. Ayrıca Sözleşme hükümleri İsviçre ile aralarında gümrük birliği anlaşması bulunduğu sürece Liechtenstein’a da uygulanır. Ortak Transit Rejimi’nde eşyanın yetkili makamların denetimi altında yukarıda belirtilen Akit Taraflardan birinin bir idaresinden en az bir sınır geçerek aynı Akit Tarafın başka bir idaresine veya başka bir Akit tarafın idaresine taşındığı rejimdir.
Eşyanın Topluluk sınırları içindeki iki nokta arasında gümrük vergilerine tabi tutulmaksızın taşınmasını sağlayan rejim ise Birlik Transit Rejimidir.

Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde yer alan bir hareket idaresinden başlayıp herhangi bir ülke sınırı geçişi olmaksızın yine Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde yer alan bir varış idaresinde sonlandırılan transit işlemlerinde kullanılan rejim ulusal transit rejimidir.

T1 rejimi, Topluluk dışı eşyanın ortak transit hükümleri çerçevesinde eşyanın taşınmasına uygulanan rejim iken T2 rejimi ise topluluk eşyasının ortak transit hükümleri çerçevesinde taşındığı rejim türüdür.
TR rejim kodu, ulusal transit işlemlerinin ayırt edilebilmesini teminen Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde başlayıp biten taşıma işlemlerinde kullanılır.
IR rejim kodu ise ihracat ile ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın karayoluyla Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde ulusal transit rejimi içerisinde taşınmasında kullanılır.

Soru: Bakanlık olarak ulaştırma mevzuatı ve uygulaması ile ilgili yükümlülüklerimiz nelerdir?

Cevap: (mülga) “Ulaştırma Bakanlığı ile Gümrük Müsteşarlığı Arasında İmzalanan Yetki Devri Protokolü” (2006) çerçevesinde; Bakanlığımız bundan böyle karayolu taşımacılık hizmetlerinin sınır kapılarında bulunan birimleri marifetiyle yürütülmesinde yetkili ve sorumlu kılınmış, 4925 SK, 2918 SK ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve alt mevzuattan sorumlu hale gelmiş ve ilgili ulaştırma mevzuatına aykırılık tespit edilmesi halinde, işlemi yapanlar hakkında yasal ve idari işlemler derhal yapılacağı hüküm altına alınarak sınır kapılarında görevli ilgili gümrük personeli yetkili/sorumlu kılınmıştır.
Bunun dışında; 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre; uluslararası eşya taşımacılığında Bakanlığımız sınır kapılarındaki birimler gerek denetim görevi ile gerekse denetim görevlerini yerine getirmek ve denetimler sırasında tespit ettikleri kusurlar ve ihlaller için tutanak düzenlemekle yükümlüdürler. İlgili Kanuna göre söz konusu kusur ve/veya ihlallerin gümrüklü sahalarda tespiti halinde; gümrük personelince ihlal veya idari para cezası karar tutanağı düzenlenmektedir. Kusur ve/veya ihlalin sınır kapıları haricindeki gümrüklü sahalarda tespiti halinde ise bu tespitler ihlal veya idari para cezası karar tutanağı düzenlenmek üzere en yakın ulaştırma birimine intikal ettirilir.
Öte yandan, Ağırlık ve boyutlar itibariyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda belirlenen limitleri aştığı tespit edilen taşıtların yurda girişlerinde Karayolları Genel Müdürlüğü’nce düzenlenmiş izin belgesi aranmakta olup; ilgili mevzuatında belirlenen ağırlık ve boyutları aştığı tespit edilen ancak söz konusu izni bulunmayan taşıtların yurda girişine izin verilmemektedir.

Soru: Türkiye Gümrük Bölgesi’nde transit rejiminde akaryakıt taşınmasıyla ilgili genel esaslar nelerdir?

Cevap: LPG ile 5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan akaryakıt ürünleri ve ham petrolün Türkiye’den yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü bir ülkeye karayolu veya demiryolu ile transitine, ithaline veya ihracına izin verilmez. Ancak, ülke menfaati açısından gerekli olan hallerde Bakanlar Kurulu Kararı kapsamındaki ürünün karayolu veya demiryolu ile transitine izin verilebilir.
5015 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan akaryakıt ürünleri ise Benzin türleri, nafta (hammadde, solvent nafta hariç), gazyağı, jet yakıtı, motorin türleri, fuel-oil türleri ile Kurum tarafından belirlenen diğer ürünleridir.

Soru: Serbest dolaşımda bulunmayan akaryakıtın Türkiye üzerinden karayolu ve demiryolu ile transiti için gerekli koşullar nelerdir?

Cevap: 2011/2033 sayılı “Ham Petrol ve Jet Yakıtının Türkiye Üzerinden Karayolu veya Demiryolu ile Taşınmasına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı” ve 3 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği(Transit Rejimi) hükümleri kapsamında Türkiye üzerinden akaryakıt sevkiyatı yapılabilmektedir.
Karar kapsamındaki ürünün transitini yapacak izin sahibi ve/veya taşıyıcı, ticarete konu eşya türüne uygun, ilgili kurumlardan mevzuatları gereğince alınmış izin, ruhsat, lisans ve/veya yetki belgesi sahibi olmalıdır. Söz konusu iznin alınabilmesi için öncelikle, 3 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği(Transit Rejimi) 4 üncü maddesinde sayılan “Ön İzin” koşullarının sağlanmış olması gerekmekte olup, ön izin başvurusu reddedilen firmalar izin başvurusunda bulunamamaktadır.

Soru: Ülkemizden Kuzey Irak’a ve Kuzey Irak’tan ülkemize, petrol taşımacılığı yapacak olan taşıyıcı firma ve sürücüler kimden izin almaktadır?

Cevap: Taşıyıcı firma ve şoför başvuruları izin sahibi firma aracılığıyla Gümrükler Genel Müdürlüğüne iletilmektedir. Başvuru sonuçları izin sahibi firmaya bildirilmektedir.

Soru: Petrol taşımacılığı yapmak için talepte bulunan sürücülerin ne yapması gerekmektedir?

Cevap: 3 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği ( Transit Rejimi) gereği, sürücülerin, ham petrol vd. eşyanın transitini yapan izin sahibi firmalar tarafından bildirilmesi gerekmektedir. Şahsi başvuru yapılması mümkün değildir. Şahsi başvuru olması durumunda değerlendirme yapılmaksızın belgeler iade edilmektedir.
İzin sahibi firmalar tarafından, sürücü izni talebinde bulunan kişilere ait başvuru tarihi itibariyle en son 15 gün once alınmış olan adli sicil belgesi ile isimlerinin Bakanlığımıza bildirilmesi gerekmektedir.

Soru: Sürücü izni alan kişilere bir belge verilmekte midir?

Cevap: İlgili Kurumlarca yapılan değerlendirmenin olumlu olması durumunda sürücü isimleri ilgili Bölge Müdürlüklerine ve izin sahibi firmaya, olumsuz olması durumunda ise sadece izin sahibi firmaya bildirilmektedir. Sürücülere herhangi bir belge verilmesi söz konusu değildir.

Soru: Sürücü izinlerinin değerlendirmesi ne kadar sürmektedir?

Cevap: İzin sahibi firma tarafından Bakanlığımıza bildirilen sürücü isimleri en kısa sürede ( ortalama 5 iş günü ) ilgili diğer Kurumlara iletilmekte olup, diğer kurumlardan cevap alınması ortalama 4-5 ay sürebilmektedir.

Soru: Kanuni dayanak nedir?
Cevap: 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci maddesi, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ‘4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar, 06/07/2011 tarihli ve 2011/39 sayılı Genelge.

Soru: Yolcu kimdir?
Cevap: Ticaret, memuriyet, tahsil, ziyaret, tedavi veya turizm gibi herhangi bir amaçla kısa veya uzun bir süre kalmak üzere, yabancı bir ülkeden karayolu, demiryolu, deniz veya hava yollarından biriyle Türkiye Gümrük Bölgesine gelen yabancı bir ülkede oturan Türkler ve yabancılar ile herhangi bir amaç ile gittikleri yabancı ülkeden kesin veya geçici olarak dönen, Türkiye’de oturan Türkler ve yabancılar ile Türkiye’den aynı amaçlarla ve aynı yollarla yabancı bir ülkeye giden benzeri Türk ve yabancılardır.

Soru: Kimler yolcu sayılmaz?
Cevap: Nakil vasıtaları sürücüleri ve hizmetlileri yolcu sayılmazlar. Dolayısıyla bu kişiler, yolcu beraberi eşya muafiyetinden yararlandırılmazlar. Ancak, bu kişiler girişte 1 karton sigara en fazla 1 litrelik 1 adet alkollü içki, en fazla 120 ml’lik 1 adet parfüm ve 1 adet kozmetik ürün ile en fazla 1 kilogram çikolata veya şekerden mamul yiyecek yolcu girişi yapılan sınır kapılarında açılan mağazalardan satın alabilirler. Ancak, kara hudut kapısından diğer ülkelere çıkış yapan nakil vasıtası sürücü ve hizmetlileri, dönüşlerinde alışveriş haklarını kara hudut kapılarında bulunan mağazalarda ayda en fazla 10 defa kullanabilirler.

Soru: Yolcu beraberi eşya nedir?
Cevap: Yolcunun beraberinde getirdiği, ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyadır. Her bir yolcu, beraberinde getirdiği Ek-9 liste kapsamı kişisel eşyayı ve 430 Avro’luk eşyayı muafen getirebilmektedir.

Soru: Yolcu beraberi kişisel eşya muafiyeti nedir?
Cevap: 2009/15481 sayılı Kararın ‘Kişisel eşya’ başlıklı 58 inci maddesi ile Karar eki Ek-9 liste kapsamı eşyaya muafiyet tanınmıştır. Sayfanın sonunda yer verilen Ek-9 sayılı listenin (A) bölümünde belirtilen eşya sadece yolcu beraberinde, (B) bölümünde belirtilen eşya ise, yolcu beraberinde ya da yolcunun gelişinden bir ay önce veya üç ay sonra getirilebilir.

Soru: Yolcu beraberinde getirilen Ek-9 sayılı liste kapsamı “A) Tüketim Maddeleri” bölümünde yer alan eşya için muafiyet nasıl uygulanır?
Cevap: Yurda giriş yapan yolcuların Karar eki Ek-9 liste kapsamı “A) Tüketim Maddeleri” bölümünde yer alan eşyaya, yolcu beraberinde olmak kaydıyla, muafiyet tanınacaktır.

Tütün ve tütün ürünleri ile alkollü ürünler için muafiyet hakkı karşısında yazılı miktarı aşmamak kaydıyla her bir ürün için ayrı ayrı kullanılabilir. Ayrıca, tütün ve tütün ürünleri ile alkollü ürünlere ilişkin muafiyet hakkından, 18 yaşın altındaki yolcular faydalanamayacaktır.

Muafiyet kapsamındaki eşya tür ve miktarları şu şekildedir:

TÜTÜN VE TÜTÜN ÜRÜNLERİ
1- Sigaralar 600 adet
2- Sigarillolar (her biri 3 gr.dan ağır olmayan purolar) 100 adet
3- Puro 50 adet
4- Kıyılmış tütün (200 yaprak sigara kağıdı ile) 250 gr.
5- Pipo tütünü 250 gr.

ALKOLLÜ ÜRÜNLER
1- Alkol derecesi % 22’yi geçen alkol ve alkollü içkiler 1 lt.
2- Alkol derecesi % 22’yi geçmeyen alkol ve alkollü içkiler 2 lt.

KOZMETİK ÜRÜNLER
600 ml’yi aşmamak kaydıyla kolonya, parfüm, lavanta, esans veya losyon ile 5 adet cilt bakım ürünü ve makyaj malzemesi.

GIDA ÜRÜNLERİ
1- Çay 1 kg.
2- Çözülebilir hazır kahve 1 kg.
3- Kahve 1 kg.
4- Çikolata 1 kg.
5- Şekerden mamul yiyecek 1 kg.

İsteyen yolcular 1 kg çikolata veya 1 kg şekerden mamul yiyecek haklarının tamamını yani 2 kg’lık hakkı söz konusu eşyadan sadece birisi için kullanabilirler.

Soru: Yolcunun kullandığı ilaçlarını beraberinde getirmesi mümkün müdür?
Cevap: Ülkemize gelen yolcuların beraberlerinde ya da gelişlerinden bir ay önce veya üç ay sonraki süreler içerisinde Kararın ekinde yer alan Ek-9’daki liste kapsamı şahsi tedavide kullanılmak üzere getirilen ilaçların, yolcuların seyahatleri süresince kullanmaları gerektiğine ilişkin gümrük idaresine belge (sağlık kuruluşundan alınan rapor, doktor raporu veya reçete vb.) ibraz edilmesi koşuluna bağlı olarak, ülkemizde kalınacak süre göz önünde bulundurularak, makul miktardaki ilacın girişine izin verilecektir.

Soru: Yolcu beraberinde getirilen Karar eki Ek-9 liste kapsamı evcil hayvanlar hangileridir?
Cevap: Söz konusu listenin ‘f) Diğerleri’ başlıklı bölümünün 9 uncu maddesinde geçen evcil hayvanlar ibaresi “kedi, köpek ve kuş” ile sınırlı tutulmaktadır. Veteriner sağlık raporu, orijin ve aşı belgesi ile varsa kimlik ve eşgal belgesi ibrazı şartı ve veteriner kontrolü kaydıyla işlem yapılmaktadır.

Soru: Yolcu beraberinde cep telefonu getirmek mümkün müdür?
Cevap: Evet getirilebilir. Tv, müzik çalar, video oynatabilme özelliğine sahip olanlar da dahil olmak üzere yolcunun kimlik numarasına kayıtlı hatlarla kullanılmak şartıyla üç takvim yılında 1 adet cep telefonu yolcu beraberi kişisel eşya statüsünde telefonun kıymetine bakılmaksızın muafen getirebilmektedir. Yabancı misyon mensupları için bu sınırlama söz konusu değildir. Cihazların sorunsuz bir şekilde kullanılabilmesi için kayıt altına alınmaları ve kaydın yolcunun Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 120 gün içinde yapılması gerekmektedir. Kayıt işlemlerine ilişkin bilgilere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun internet sitesinden ulaşılması mümkündür. (https://tuketici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)


Soru: Yolcu Beraberinde Getirilen Cep Telefonları Vergiden Muaf Mıdır?
Cevap: Evet vergiden muaftır. Ancak, Maliye Bakanlığı tarafından yapılan değişiklik ile 15/06/2012 tarihli ve 28324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6322 sayılı kanun ile 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 8 sayılı tarifesinin mülga “VIII- Telsiz harçları” bölümü yeniden düzenlenmiş ve tarifeye “VIII- Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” bölümü eklenerek, ticari mahiyette olmaksızın yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazlarının kullanım izni harç kapsamına alınmıştır. Bu kapsamda, yolcu beraberinde getirilen cep telefonları için 2019 yılı itibarıyla 618,60 TL tutarında “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” ödenmesi gerekmektedir.

Soru: Yolcu Beraberinde Getirilen Cep Telefonlarından Alınan Harçlar Nereye Ödenir?
Cevap: Söz konusu harcın, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunca veya mobil iletişim sunan işletmecilerce (GSM şirketleri) telefon cihazlarının elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce vergi dairesine veya yetki verilmiş bankalara ödenmesi gerekmektedir.

Soru: Yolcu beraberi hediyelik eşya muafiyeti nedir?
Cevap: Transit yolcular hariç olmak üzere, yolcu beraberinde getirilip serbest dolaşıma sokulan gayri ticari nitelikteki, kişisel ve ailevi kullanıma mahsus veya hediye edilmek üzere getirilen eşyaya muafiyet tanınır. Muafiyet, her bir yolcu için toplam gerçek kıymeti 430 Avro’yu geçmeyen eşya için uygulanır. Ancak, 15 yaşından küçük yolcular için bu miktar 150 Avro olarak uygulanır.

Soru: Yolcular 430 Avro’luk hediyelik eşya limiti dâhilinde veya posta yoluyla cep telefonu getirebilir mi?
Cevap: Hayır. Cep telefonu, Ek-9 liste kapsamı kişisel eşya olarak yolcu beraberinde ülkemize getirilebilmektedir. Hediyelik eşya statüsünde muafen veya vergileri ödenerek veya posta yoluyla cep telefonu getirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bu yolla cep telefonu getirilmiş olsa dahi hiçbir surette sahibine teslim edilmemektedir.

Soru: Yolcu beraberi hediyelik eşya statüsünde gıda ürünleri getirilebilir mi?
Cevap: Yolcu beraberi hediyelik eşya kapsamında, tüketim amacıyla getirilen bitkisel ürünlerden taze ve kuru meyve ve sebzelerin üç kilogramına, diğer bitkisel ürünlerin ise bir kilogramına kadar muafiyet tanınır. Bunun dışında kalan her nevi ve miktardaki bitkisel ürünün getirilmesi halinde ticari miktar ve mahiyette olduğu kabul edilip buna göre işlem yapılır.

Tarım ve Orman Bakanlığınca düzenlenen 2012/11 sayılı Hayvansal Ürünlerin Kişisel Sevkiyatlarının Ülkeye Girişine İlişkin Kurallar Hakkında Tebliğ gereğince, et ve süt ürünlerinin kişisel sevkiyat olarak Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’ye gönderilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Soru: Yolcu beraberinde getirilen elektronik cihazlar için bir ödeme yapmak gerekir mi?
Cevap: Evet, ticari ithalat maksadı dışında yurt dışından getirilecek olan elektronik cihazlardan bir defaya mahsus olmak üzere TRT adına ‘Bandrol ücreti’ gümrük idarelerince tahsil edilmektedir. Ayrıca, yolcu beraberinde getirilen cihaz türü ve televizyon için ekran boyutuna göre değişen miktarlarda TRT bandrol ücreti tahsil edilmektedir.

Soru: Turistlerin inançları gereği yemeleri gereken özel gıda maddeleri yurda getirilebilir mi?
Cevap: Turistlerin inançları gereği yemeleri gereken özel gıda maddelerinin gerek yolcuların beraberlerinde gerekse kargo olarak gelmesi halinde, hangi yolculara ait olduğunun ilgili turizm kuruluşu tarafından belgelendirilmesi ve bunlar tarafından tüketileceğinin taahhüt edilmesi kaydıyla, bu tür gıda maddelerinin Tarım ve Orman Bakanlığınca kontrol ve müsaade aranılmadan yurda girişine izin verilecektir.

Soru: Yolcu beraberinde getirilen eşyanın getirilmesi için yolcunun gelişinden bir ay önce veya üç ay sonrası olarak tespit edilen sürelerin aşılması halinde süre uzatımı mümkün müdür?
Cevap: Eşyanın geldiği gümrük idaresinin bağlı bulunduğu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce söz konusu süre aşımına neden olan durumun mücbir sebep ve beklenmeyen halden kaynaklandığının tespit edilmesi halinde bir defayla sınırlı olmak üzere en fazla 6 aya kadar süre uzatımı yapılması mümkündür.

Soru: Yolcunun gelişinden bir ay önce veya üç ay sonrası süreler içerisinde gönderilen kişisel eşyanın gümrük işlemleri nasıldır?
Cevap: Yolcunun yanında getiremediği ve kargo veya posta ile gönderdiği kişisel eşyasında 30 kg ağırlık veya kıymet limiti bulunmamakta olup herhangi bir vergi tahsil edilmemektedir. Kişinin Türkiye’ye giriş yaptığı tarihi ispatlamak amacıyla pasaportu ile birlikte eşyanın bulunduğu gümrük idaresine başvurması gerekmektedir.

Soru: Vergileri ödenmek suretiyle yolcu beraberinde serbest dolaşıma sokulacak eşyaya ilişkin şartlar nelerdir?
Cevap: Her bir yolcu için kıymeti 1500 Avro’yu geçmeyen eşyanın geldiği ülkeye göre değişen oranda tek ve maktu vergi uygulanır. Söz konusu vergi oranları eşyanın;

– AB ülkelerinden doğrudan gelmesi durumunda %18
– Diğer ülkelerden gelmesi durumunda %20
olarak uygulanmakta ve eşyanın;
a) Ticari miktar ve mahiyet arz etmemesi,
b) Yolcu beraberinde ya da yabancı bir ülkeden posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelmesi,
c) Diplomatik eşya ve yolcu eşyası hariç olmak üzere posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelenlerde brüt 30 kilogramı geçmemesi,
gerekir.

Yukarıda da belirtildiği üzere, yolcu beraberi hediyelik eşyaya ilişkin muafiyet yolcuların yaşına göre, 150 ve 430 Avro değerindeki eşya için geçerlidir. Yolcu beraberinde getirilen eşyanın bu değerleri aşması halinde, 1500 Avroyu geçmemesi kaydıyla eşyanın vergilendirilmesinde muafiyet miktarına [150 (15 yaş altındaki yolcular için) veya 430 Avro] tekabül eden vergi düşüldükten sonra kalan kısım için yukarıda belirtilen tek ve maktu vergi uygulanır.

Soru: Yolcu beraberinde getirilen eşyanın tek başına kıymetinin 1500 Avro’yu aşması halinde ne işlem yapılır?
Cevap: Söz konusu eşyaya yürürlükte olan ithalat vergilerine ilişkin oranlar uygulanacaktır.

Soru: Yolcu beraberinde getirilen eşyanın kıymeti nasıl belirlenir?
Cevap: Yolcu beraberinde getirilen eşyanın kıymeti, ibraz edilen faturaya, satış fişine veya eşya bedelinin ödendiğine ilişkin belgeye göre belirlenir. Bu tür belge ibraz edilememesi veya ibraz edilen belgede kayıtlı kıymetin düşük bulunması halinde, eşyanın kıymeti gümrük idaresince belirlenir.

Soru: Türkiye’ye giriş yapan yolcuların beraberlerinde getirecekleri eşyaya muafiyet uygulanabilmesi için geldikleri ülkede geçirdikleri süreye ilişkin bir sınır var mıdır?

Cevap: Hayır buna ilişkin bir süre sınırı yoktur, ancak kara hudut kapısından giriş yapan yolculara muafiyet hakkı ayda en fazla 10 defa kullandırılır.


2009/15481 sayılı BAKANLAR KURULU KARARI EKİ 9 SAYILI LİSTE